8 კლასი-ისტორია - ბლიც კითხვები

თავი პირველი.

1.1.კონფლიქტები შუამდინარეთში

1. რა ტიპის კონფლიქტები იყო შუამდინარეთში?

2. რომელ ნომებს შორის  ბრძოლებია აღწერილი ყველაზე მეტად?

3. ვინ იყო მედიატორი ლაგაშსა და უმას შორის?

4. ვინ აწარმოა პირველი ომი შუამდინარეთის დასაპყრობად ძვ.წ. 2270 წ.?

5. ვინ გახდა შუამდინარეთში ბაბილონის მეტოქე ძვ.წ. 13-ე საუკუნეში?

1.2.ძველი ეგვიპტელების ომები

1. ვინ აწარმოა პირველი ბრძოლა ეგვიპტის გასაერთიანებლად?

2. ვინ გააერთიანა ზემო და ქვემო ეგვიპტე?

3. რა ეწოდებოდა ეგვიპტის მმართველს?

4. რა ახალი შეიარაღება გაჩნდა ეგვიპტეში?

5. სად აწარმოებდა ეგვიპტე დაპყრობით ომებს?

6. როგორი გემები ყავდათ ეგვიპტელებს?

7. ვისი ფარაონობის დროს გახდა ეგვიპტის სამიზნე ჩრდ.მდებარე სირია-პალესტინის ხე ტყე, ლითონები, წიაღისეული და მონები?

8. ვინ დაიპყრო სირია პალესტინა ძვ.წ. 1500 წ?

9. ვის ებრძოდნენ თუტმოს მესამის მემკვიდრეები?

10. როდის გაიმართა ქადეშის ბრძოლა?

11. ვინ შეებრძოლა ერთმანეთს ქადეშის ბრძოლისას?

12. როდის დაიდო ზავი ეგვიპტესა და ხეთებს შორის?

13. რამზესის მემკვიდრეების დროს ეგვიპტეს ეგეოსის კუნძულებიდან შეესია?

14. ვინ დაიპყრო ეგვიპტე ძვ.წ. 8-7 სს-ში?

15. ვინ დაიპყრო ეგვიპტე ძვ.წ.525 წ.?

1.3.ასურეთის ომები

1. უძველესი საგვარეულო ღმერთი ასურულ პანთეონში?

2. რამდენი ხანი ებრძოდა ასურეთი მეზობლებს?

3. რამდენ პერიოდად იყოფა ასურეთის ისტორია?

4. ვინ მიიღო მეფის ტიტული ასურეთში? -

5. ვისი ძალაუფლება გაიზარდა დაპყრობების შედეგად?

6. როდის იყო აღმავლობის პერიოდი ასურეთში?

7. ყველაზე სასტიკი მეფე ასურეთში?

8. ვინ იბრძოდა ქართველ ტომთა წინააღმდეგ?

9. ვინ გამოაცხადა ნინევია დედაქალაქად?

10. როდის გაიყო ასურეთი ორ ნაწილად?

11. ვინ გაანადგურა ასურეთი ძვ.წ.612 წ.?

1.4.ბერძენ-სპარსელთა ომები

1. როდის იყო ბერძენ-სპარსელთა ომები?

2. ომის პირველი ეტაპი?

3. ომის მეორე ეტაპი?

4. როდის გაუსწორდა სპარსეთი აჯანყებულ მცირე აზიის ბერძნულ ქალაქებს?

5. ვინ გადაწყვიტა ათენელთა დასჯა?

6. ათონის კონცხთან ბრძოლა?

7. მარათონის ბრძოლა?

8. ვინ სარდლობდა ბერძნებს მარათონის ბრძოლაში?

9. ვინ იყო ბერძენთა გამარჯვების მახარებელი რომელმაც შესძახა „გავიმარჯვეთ“?

10. როგორ ომს ეწეოდნენ ბერძნები?

11. როდის გარდაიცვალა დარიოს პირველი?

12. ვინ ადის ტახტზე დარიოსის შემდეგ?

13. თერმოპილეს ბრძოლა?

14. სალამინის ბრძოლა?

15. პლატეასთან ბრძოლა?

16. როდის მოკლეს ქსერქსე?

17. ვინ გამეფდა ქსერქსეს შემდეგ?

18. როდის დაიდო „კალიასის“ ანუ მუდმივი ზავი?

1.5.ალექსანდრე მაკედონელის ლაშქრობები

1.      ვინ მოამზადა ნიადაგი ალექსანდრეს ლაშქრობებისთვის?

2.      რა იარაღები შექმნა ფილიპე მეორემ?

3.      როდის მიადგა ალექსანდრე მც.აზიის მდინარე გრანიკოსის მარცხენა ნაპირს?

4.      ისოსთან ბრძოლა?

5.      გავგამელას ბრძოლა?

6.      როდის დაიპყრო ალექსანდრემ შუა აზია?

7.      როდის გადალახა მდ. ინდი ალექსანდრემ?

8.      როდის გარდაიცვალა ალექსანდრე?

1.6.რომი და კართაგენი

1.      რამდენი ხანი გაგრძელდა რომისა და კართაგენის დაპირისპირება?

2.      რომის დაარსდა?

3.      პირველი პუნიკური ომი?

4.      მეორე პუნიკური ომი?

5.      მესამე პუნიკური ომი?

6.      როდის აიღო ჰანიბალ ბარკამ რომის მფარველობაში მყოფი ქალაქი?

7.      როდის იყო კანესთან ბრძოლა?

8.      როდის დაამარცხა სციპიონ აფრიკელმა ზამასთან კართაგენელები?

9.      როდის აიღო სციპიონ აფრიკელის შვილიშვილმა სციპიონ ემელიუსმა კართაგენი?

10.  რა ეწოდა კართაგენს?

თავი მეორე

2.1. ბიზანტიისა და სასანიანთა ირანის დაპირისპირება მე-6-ე    მე-7-ე  საუკუნეებში

1. ვინ იყო ბიზანტიასა და ირანს შორის დაპირისპირების ინიციატორი?

2. რა შესთავაზა კავადს ბიზანტიის იმპერატორმა ანასტასი პირველმა?

3. სად დაამარცხა კავადმა ბიზანტიელები?

4. როდის დაიდო 7 წლიანი დროებითი ზავი ირანსა და ბიზანტიას შორის?

5. რა გახდა ომის განახლების მიზეზი?

6. როდის დაიდო საუკუნო ზავი?

7. სად მდებარეობდა სასანიანთა დედაქალაქი ქტესიფონი?

8. რა სურდა ირანის შაჰ ხოსრო პირველს - (531-579 წწ.)?

9. ვინ იყო ბიზანტიის იმპერატორი იუსტინიანე პირველი -527-565 წწ?

10. რა იყო იუსტინიანეს მიზანი?

11. როდის დაზავდნენ მეომარი მხარეები?

12. ზავის შემდეგ ხარკი დაეკისრა ვის?

13. ბიზანტიის ახალმა იმპერატორმა იუსტიანიანე მეორემ იკისრა თუ არა ხარკი?

14. რა მოხდა ხოსრო პირველისა და იუსტინიანე პირველის გარდაცვალების შემდეგ ირანსა და ბიზანტიაში?

15. ირანის რომელმა შაჰმა განაახლა ომი ბიზანტიასთან?

16. რა იყო ომის განახლების საბაბი?

17. ბიზანტიის რომელმა იმპერატორმა განაახლა ბრძოლები ირანთან და დაამარცხა ის?

18. როდის ჩაიტანა წმინდა ცხოველსმყოფელი ჯვარი ჰერაკლემ იერუსალიმში?

2.2.არაბთა სახალიფო და მისი დაპყრობები

1. როგორი ლიდერი იყო მუჰამედი?

2. ვინ გახდა მუსლიმთა მეთაური მუჰამედის შემდეგ?

3. რა უწოდეს აბუ ბაქარს 632 წ.?

4. რა უწოდეს არაბთა სახელმწიფოს?

5. რის უფლებას რთავდა მუსლიმებს ყურანი?

6. რას ეწოდება ჯიჰადი?

7. როდის დაამარცხეს არაბებმა ბიზანტია?

8. როდის დაამყარეს კონტროლი არაბებმა სირიაზე?

9. როდის შეუერთდა არაბულ იმპერიას ეგვიპტე და ჩრდილოეთ აფრიკა?

10. რა რწმენა ჰქონდათ არაბ მეომრებს?

11. როგორები იყვნენ არაბი დამპყრობლები დაპყრობილი მოსახლეობის მიმართ?

12. ვინ გახდა 661 წ. სირიის მმართველი?

13. სად გადაიტანა მუავიამ დედაქალაქი?

14. ვინ დაიპყრეს არაბებმა ჩრდ.აფრიკაში?

15. როდის დაიძრნენ არაბები გიბრალტარისკენ?

16. როდის აიღეს არაბებმა ესპანეთი?

17. როდის შეუტიეს არაბებმა კონსტანტინოპოლს?

18. რამდენი იყო სახალიფოს მოსახლეობა 750 წ.?

19. რომელი რეგიონი განვითარდა სახალიფოში?

20. როდის აუჯანყდა ჰუსეინი ომაიანებს?

21. რამდენ ნაწილად გაიყო ისლამი?

22. ვინ დააარსა აბასიანთა დინასტია და როდის?

23. როდის და სად დააარსეს აბასიანებმა ახალი დედაქალაქი?

24. როდის და სად ჩამოყალიბდა ახალი დინასტია სახალიფოში?

8 კლასი-ისტორია; - ბლიც კითხვები

შესავალი

1.ადამიანის ძირითადი უფლებები და თავისუფლებები

1.რა გახდა ადამიანის უფლებების დამცველი დოკუმენტის შექმნის საჭიროება?

2.რა არის საზოგადოების ძირითადი მორალური კრედო?

3.საიდან იღებს სათავეს ადამიანის ძირითადი უფლებები სიცოცხლის და და ადამიანური ღირსების შესახებ?

4.სამი უძველესი წყარო სადაც აისახა ადამიანის უფლებებისა და პასუხისმგებლობის საკითხი?

5.გაერომ როდის მიიღო „ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაცია“?

6.რა უფლებები აქვს ადამიანს?

7.რას ეწოდება შეზღუდული უფლებები?

8.რა ახლავს თან ყოველ უფლებას?

2.ადამიანის უფლებათა თაობები და კლასიფიკაცია

1.რას ეწოდება ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო ბილი?

2.რას ეწოდება პირველი თაობის უფლებები?

3.რას ეწოდება მეორე თაობის უფლებები?

4.რას ეწოდება მესამე თაობის უფლებები?

5.რა არის გლობალური პრობლემები?

3.კანონის უზენაესობა და კონსტიტუცია

1.რას ნიშნავს სიტყვა კონსტიტუცია?

2.როდის შეიძინა კონსტიტუციამ თანამედროვე მნიშვნელობა?

3.როდის მიიღეს საქართველოს პირველი კონსტიტუცია?

4.როდის მიიღეს საქართველოში დღეს მოქმედი კონსტიტუცია?

4.საზოგადოება და კონფლიქტის ტიპოლოგია

1.რას ეწოდება სამოქალაქო საზოგადოება?

2.რა არის კონფლიქტი?

3.რა სახის კონფლიქტები არსებობს?

4.საერთაშორისო ურთიერთობების რომელი ქვედარგი სწავლობს კონფლიქტებს?

5.საზოგადოებრივი კონფლიქტის რა ტიპები არსებობს?

6.რა ეწოდება კონფლიქტების მოგვარებას მესამე პირის მეშვეობით?

აკა მორჩილაძის სიტყვა საქართველოზე, ქართულ ლიტერატურაზე, კულტურაზე, ქართველ მწერლებზე...ფრანკფურტის წიგნის ბაზრობის გახსნისას

არსებობს დავიწყებული კულტურები, ასევე კულტურები, რომლებიც მკვდარია, მაგრამ ცხოვრობენ უნივერსიტეტებში, მეცნიერების მოწადინებით. არსებობს დიადი კულტურები, რომლებიც აღარც მაგალითად ჭირდება ვინმეს, რადგან ძალიან მაღალი სტანდარტი აქვთ და მათთან მიუწვდომლობის აშკარა სურათი უხერხულობას ქმნის.

მრავალ ასეთ სიკვდილ-სიცოცხლესა და სიიოლე-სირთულეში არსებობენ ძველი, დღევანდელი სამყაროსთვის ან სრულიად უცნობი, ან ერთეულ მოყვარეთათვისნაცნობი კულტურები, რომლებიც არ მომკვდარან და რაღაც მაღალი საოცრებების წყალობით მოვიდნენ 21-ე საუკუნემდე. ბედნიერებაა, რომ სწორედ ასეთ კულტურას წარმოადგენ და ამაზე ორი სიტყვის თქმა შეგიძლია. განსხვავებული არაფერი, მაგრამ უბრალოდ, ორი სიტყვა:

ეგებ რაღაც შორეული უცნობი კულტურა ვინმესთვის არაფერს ნიშნავდეს, მაგრამ ქართველებს ასეთი სიტყვა გვაქვს „რაღაცას“ ვეძახით ბევრ რამეს და ეს მარტო „რაღაც“ არ არის ჩვენთვის, არამედ სიცოცხლესაც ნიშნავს.

აი, ასეთ სრულიად უცნობ, უმეტესად პოლიტიკურად გაგებულ საქართველოს ისტორიაში ყოფილა უგრძესი პერიოდები, საუკუნოვანი დროები, როცა, ამ ქვეყნის არსებობა-არარსებობა სწორედ მისი კულტურა განსაზღვრავდა.

ჩემი, როგორც ქართველის ჭკუით, ძალიან ჯიუტი, უცნაური, ჰუმანისტური, მრავალგზის დამახინჯებული, მაგრამ კულტურა გვაქვს, ამას ვეძახით ჩვენ ქართულ კულტურას.

ასეთი ისტორიაა საერთოდ. ძველი, სისხლით და სიმძიმით სავსე. თავის შენახვის და გადარჩენის ამბავია ჩვენი ამბავი საერთოდ. ამ ამბის სიკეთე სხვა არამატერიალურ რაღაცებთან ერთად იყო სწორედ ჩვენი კულტურა.

მოკლედ რომ ვთქვა, დრამით რომ არ დაგღალოთ, (არ არის აქ ამის ადგილი), დღეს აქ არის ქართული ლიტერატურა, რომელიც, როგორც იცით, ძალიან ძველია, მრავალი საუკუნის. ჩვენ ვამბობთ - 1500 წლის, ვიღაც მეცნიერები ამბობენ, 2000-ის, 2500-ის... ჩვენ ამ საუკუნეებში ასე ვოპერირებთ, მაგრამ რაც არ უნდა იყოს, ეს საუკუნეები არ არის პატარა დრო იმისთვის, რომ იმსჯელო რა არის ღირებული და არა არა.

როგორც ყველა ლიტერატურა, ქართული ლიტერატურაც ადამიანების გარშემო ტრიალებს.

აი, ის ჩვენი პირველი მოთხრობა, რომელშიც მეხუთე საუკუნის ამბავია აღწერილი, (ჩვენ უფრო გვიანდელი ხელნაწერიც გვაქვს) ძალიან გასაგები და სამსჯელო იქნებოდა სამყაროში მაშინაც და ახლაც, სკოლაში ისწავლება ჩვენთან, იმ ენით, რომლითაც დაწერილია მეხუთე საუკუნეში.

ეს არის მოთხრობა ქალზე და კაცზე, ოჯახზე, ერთგულებაზე, პოლიტიკაზე, ღმერთზე, რწმენაზე, პატიოსნებაზე, ათას რამეზე. ეს ყველაფერი ისეა აღწერილი, რომ იოლად მიხვდები, ადამიანის გულში და სულში ეს თხუთმეტი საუკუნეა არაფერი დიდად არ შეცვლილა.

თქვენ იცით, რომ ჩვენი კულტურის მეორე ნაწილი არის ანბანი, რომელზეც ჩვენ ძალიან ბევრს ვლაპარაკობთ, ამით ვწერდით წიგნებს ქართველები.

ფუფუნებაა, ასეთი რაღაც რომ გაქვს ადამიანს. თქვენ უყურებთ გაოცებული და ჩვენ ვკითხულობთ. ამ დროს ჩვენ თქვენსას იოლად ვკითხულობთ, ეს უპირატესობა გვაქვს დამალული.

საუკუნეების მანძილზე ჩვენ ძალიან ბევრს ვთარგმნიდით, განსაკუთრებით აღმოსავლური ენებიდან, სანამ შეგვეძლო, სანამ მშვიდობა იყო. ჩვენ არ გვთარგმნიდა არავინ. ჩვენ ვკითხულობდით ყველაფერს და თქვენ - არაფერს ჩვენსას. წარმოიდგინეთ ესეც რამხელა უპირატესობაა.

ჩვენ ვწერთ პროზას, ისტორიასაც ვწერთ, მაგრამ უნდა გითხრათ, რომ საქართველო არის პოეზიის ქვეყანა. აქ პროზაიკოსი რომ გამომიყვანეს, ვარ უხერხულ მდგომარეობაში. მე არ ვარ პირველი კატეგორიის ადამიანი ამ ხელობაში, რასაც მწერლობა ჰქვია. ჩვენი ქვეყანა არის პოეზიის. ხუმრობაა ძველ წიგნებში დარჩენილი, რომ რომანის წერას უნდა დრო, მაგიდა, ქაღალდი... ამ დროს ომია, უბედურებაა და ლექსი იწერება მუხლზე დადებულ ქაღალდზე. უცბად. აი, ეს შეგინახეთ.

უნდა გითხრათ, რომ ჩვენთან ისტორიულ ქრონიკებსაც ლექსად წერდნენ. რომანებსაც წერდნენ ლექსად, სახელმწიფო ქაღალდები გვაქვს ჩვენ ლექსად დაწერილი. ხეებზე, ცხვირსახოცებზე, სასმისებზე, მერხებზე, ეს არის უცნაური ტრადიცია, რომელიც ახლა რომ გითხრათ, მეტ შრომას მოითხოვს, ვიდრე პროზის წერა, პროზა ისეთია - დაჯექი და ცოტა მოცლილი ადამიანის საქმეა.

ნუ, სტანდარტი ასეთია, პოეზია მაღალია. პოეზიით ცხოვრება ვიცით რაცაა - კიდევ უფრო მაღალია.

სულ ბოლო დრომდე პოეტი ისეთი ფიგურა იყო საქართველოში, რომელიც ადამიანს საკუთარი არსებობის სიხარულსა და განუმეორებლობაში არწმუნებდა. არწმუნებდა იმაში, რომ მისი ფიქრი მართალი, წრფელი ფიქრია და ხელოვნება დიადი რამეა. შენ იცოდი, რომ თვითონ არ შეგიძლია და არსებობს ადამიანი, რომელიც შენს ნაცვლად შენს ფიქრებს გამოხატავს. გადმოსცემს, გამოიცნობს, და ამას მეტი სისრულით და ოსტატობით აკეთებს.

პოეტი ისეთი ვინმე იყო ქვეყანაში, რომ 20 საუკუნოვანი ლამის აბსოლიტურიმონაქრიის ტრადიცია აქვს ამ ქვეყანას და გვყავს ბევრი მეფე რომელთა საუკეთესო მიღწევაც არის მათი პოეზია.

საქართველოს გაცნობა რა თქმა უნდა შეიძლება იქ მოგზაურობით, მაგრამ მაინც ჯობს ქართულმა ლიტერატურამ მოგახსენოთ თავისი ძველი და უცვლელი სათქმელი, იმის თაობაზე, რომ სიყვარული, მეგობრობა, სირთულეები, სიკვდილი და სიცოცხლე, ომი და მშვიდობა, იუმორი და ტრაგედია ისევე არის ჩვენი ცხოვრების ნაწილი, როგორც თქვენი და ამაზე ლაპარაკი და თხრობა ისე შეგვიძლია, როგორც ბევრს არავის დედამიწის ზურგზე. ამის მრავალსაუკუნოვანი, სამყაროსთვის უცნობი ტრადიცია გვაქვს. ჩვენი ლიტერატურა ჩვენი აღსარებაცაა ჩვენი ოცნებაცაა ა.შ.

ახლა ასე ლამაზადაც არაა ყველაფერი. რადგან აქ ვართ დღეს, უნდა გითხრათ, რომ პოეტები და მწერლები ყოველთვის უპირატესი და საყვარელი გმირები იყვენ საქართველოში. ყოველთვის იყვნენ, როგორც დღეს ამბობენ ხოლმე, ცნობადი სახეები. მაგრამ ამას მათთვის არც ყოფითი ნუგეში მოუტანია, და ამ ხელობას არასოდეს არ დაუცავს ძნელბედობისგან.

როგორც სამოცდაათი ან ორასი წლის წინათ, დღესაც ქართველი მწერალი შეიძლება გადაყვეს თავის ნაწერს. ან აქაც არაშემოქმედებითი გამოსავალი ეძიოს, ან უცხოეთს შეაფაროს თავი, შეიძლება მუშტიც მოხვდეს, შეიძლება ქუდიც ჩამოიფხატოს, რომ საზოგადოების გულისწყრომას მოერიდოს. აი ამ დიდი ისტორიული, როგორ გითხრათ, დამანგრეველი თუ აღმაშენებელი ქარტეხილების მიუხედავად, მწერალი მაინც რჩება საქართველოში გამორჩეულ ფიგურად, ეს ისეთი ადამიანია, რომელიც ყოველთვის იქ არის, სადაც ყველა არასდროს არ არის და ამავდროულად იქ არის, სადაც ყველა ყოველთვის მოიყრის თავს. ეს არის ჩვენი, ქართველი მწერლების ამბავი.

"აკვანი"

დღეს ყველაზე ბედნიერი და გახარებული დავწექი დასაძინებლად... ჩემი პატარა ნატვრისთვალი დაიბადა. როგორც იქნა, ღმერთმა წყალობის თვალით გადმოხედა ჩვენს ოჯახს, ამდენი ხნის ნანატრი შვილიშვილი ჩაგვისვა კალთაში... მე, ბაბუა, ერთი უბრალო ბერიკაცი ვარ... წესიერად შეიძლება ზღაპარიც კი ვერ მოგიყვე... სათვალეც კი არ მიშველის, ჩემი დაფსობილი თვალებით წიგნი წაგიკითხო... მაგრამ მე შენთვის ახალ ზღაპრებს დავწერ, ბაბუ... მოვიფიქრებ და ზეპირად მოგიყვები... შენ სანამ მიხვდები, რომ ბაბუაშენს კარგად წერა-კითხვაც კი არ ეხერხება, მეყოლები კალთაში და მოგიყვები ჩემს გამოგონილ ზღაპრებს. მერე კი... მერე რად გინდა, ბაბუ, ჩემი ზღაპრები... თვითონ ისწავლი კითხვას და დაფრთიანდები...
მანამდე მე შეგაყვარებ ჩვენს დალოცვილ სოფელს... ჩვენს ანკარა წყაროებს... ჩვენს ბებერ მურას და ჩირივით ჩამომხმარ ბებოსაც კი... რომელსაც დღესაც ნინიკელას ვუძახი, თითქოს ის პატარა გოგო იყოს, მე რომ პირველად ვნახე... შენ შეიძლება ისეთი კარგი გოგო დადგე, დაჩაჩანაკებულ ბებრებს წყალს არ გვაკლებდე, დაკარგულ ჯოხს მოგვირბენინებდე და მურას ყეფაზე გარეთ ჩემს ნაცვლად გახედავდე სტუმარს... შეიძლება ისეთი კარგიც იყო, რომ ბაბუს თუთუნიც ამოურბენინო სოფლის კენკელა მაღაზიიდან... მაგრამ შეიძლება ისეც მოხდეს, რომ საერთოდ არც ერთი ამ საქმეთაგანი არ დაივალო... შენ მაინც ბაბულიას გოგო იქნები... თვალხატულა და ჰაერივით სიფრიფანა...
ახლა
ასევე დაგაინტერესებთ
”გთხოვ, დაუბრუნდი შენს პატარას... სანამ სიტყვა დედა უსწავლია” - ბავშვთა სახლის მომვლელის წერილი ანდრიას დედას
”გთხოვ, დაუბრუნდი შენს პატარას... სანამ სიტყვა დედა უსწავლია” - ბავშვთა სახლის მომვლელის წერილი ანდრიას დედას
შენს სიცხიან ქალაქში მოვდივარ, ბაბუ... თან მომაქვს შენი პატარა ჩიტებით მოხატული აკვანი... ეს აკვანი საგანგებოდ შენთვის შევარჩიე... წესიერად თვლა რომ ვიცოდე, დავთვლიდი კიდეც, ბაბუ, რამდენი აკვანი გამოვთალე და სულ რომ მეკითხებიან სოფელში ბერიკაცები, ვუპასუხებდი კიდეც... მაგრამ მაგას რა მნიშვნელობა აქვს, ბაბუ... რაც გამოვთალე და გავაკეთე, ყველა სიყვარულით და სითბოთი მიკეთებია... სულ იავნანას დავამღერებდი ხოლმე და ასე მგონია, ესმოდათ კიდეც ჩემი ამ დალოცვილებს... ანგელოზებისთვის ვაკეთებდი და ანგელოზები მეხმარებოდნენ... ისე მიხაროდა, ბაბუ, ჩემს ჭიშკართან რომ კაცი დაიძახებდა, აკვანი უნდა შეგიკვეთოო, ეს ხომ ახალი სიცოცხლის დაბადებას ნიშნავდა... უკანასკნელი ძალა მოვიკრიბე, რომ შენთვისაც ჩემი ხელით გამეკეთებინა ეს აკვანი... აბა, ქალაქში ნაყდი აკვანი ბაბუ რა იქნება... ქალაქში გაზრდილი ხეც არ ვარგა... სხვა მადლი აქვს ჩვენს ხეებს... შენს შვილიშვილებს ეყოფა ეს აკვანი, ისეთი ხისგანაა გამოყვანილი... რამდენი შაირის მოყოლება ვიცი ხოლმე...
ახლა მატარებელი გუგუნით უახლოვდება დედაქალაქს... ჩემი გამოყრუებული დედაკაციც გვერდში მიზის... მეტი ჩვენ ვეღარ შევძლებთ მგონია, რომ ჩამოვიდეთ ქალაქად... ესეც რომ არ იყოს, მეთექვსმეტე სართულზე რა ამიყვანს კიდევ ერთხელ, ბაბუ... სად შეუძლია ცაზე სიარული ჩვენს ბებერ მუხლებს... გენაცვალე შენ ბაბუ... შენ მომეცი ახლა ამის ძალა, რომ ისევ დავდგომოდი ამ გრძელ და ხმაურიან გზას...
ჩვენი ადესაც აქვე მიდევს და ალბათ მამაშენს ერთი სული აქვს, ყელს როდის გაისველებს ჩვენებური ღვინით... კი იქნება ახლა ქეიფის ხასიათზე... ვარია შევწვით... აბა მანდ შემწვარი ქათამი რა მისართმევია სტუმრებისთვის... სულგუნიც კი გამოიყვანა თავისი მიმჭკნარი ხელებით ბებიაშენმა... და ზედ ჯვარი გამოსახა შენს სახელზე, ბაბუ... შოთი პურები ვარ გამოვაცხვეთ, მარა არ გეწყინოს... დაბერდა ბებიაშენი და ძალა აღარ აქვს... აპატიე, ბაბუ.
ისე მიცემს გული, ამ მატარებლის გუგუნშიც კი მესმის ხმა მკერდიდან... როდის გნახავ და შეგავლებ თვალს, ჩემო თვალხატულა... აი გაჩერდა მატარებელი და ამ წერილის წერას თავს ვანებებ, იმდენი რამე მაქვს მოსაყოლი, მაგრამ დამთავრდა გზა და არაა ჩემი ბრალი... არა უშავს, ცოტას აქითობას მოგწერ, ბაბუ, კიდევ''...

“ტკივილით და სევდით მაქვს, ბაბუ, გული სავსე... როგორღაც ამოვბობღდით მეთექვსმეტე სართულზე მე და ბაბებიაშენი, სული ძლივს ამოვიტანეთ... მარა რათ გინდა... ჩავამწარა სიხარული დედაშენმა და მამაშენმა. მე იმ დახვედრას და მიღებას არ ვჩივი, ბაბუ, მაგენმა რომ იციან... რა ეშმაკი გამაჩერებს ამ ციხეში, ძალიანაც რომ შემეხვეწონ... მაგრამ შენი კოცნის უფლება კი მქონდა ბაბუკელა... რამდენჯერ სიზმარში დამსიზმრებიხარ... რამდენჯერ წარმომიდგენია ეს დღე, მაგრამ ამას როგორ ვიფიქრებდი...
ბევრი რომ არ მოგაბეზრო თავი, წუხელ შუაღამეზე დედაშენის და მამაშენის ჩხუბმა გამაღვიძა... ისეთი გაბრაზებული იყო დედაშენი, თითქოს კეთროვნები ვყოლოდით სახლში. მამაშენს უჩიოდა, რა უნდოდათ, რომ ჩამოვიდნენ... ვერ მოესწრებოდნენ, ჩვენს ჩასვლას და ნახვასო?ეს ეშმაკის მოგონილი აკვანი რომ ჩამოათრიეს, სირცხვილით თავი სად გამოვყოო ახლა... რა დროს ასეთი სისულელეებია... მაგაში ჩავაწვენ ახლა ჩემს ნანატრ შვილსო? მომაცილე, თორემ ფანჯრიდან გადავაგდებ იცოდეო... მამაშენი კი ეუბნებოდა რაღაცას, მაგრამ მე მეტი არაფერი გამიგონია... გული ხელით მეჭირა და გათენებას ასე დაველოდე... მოვკიდე დილას ხელი ჩემს დედაკაცსა და აკვანს და უსიტყვოდ წამოვედი... ისიც კი ვერ მოვახერხე, შენთვის მეკოცნა... წვერები გაგეპარსა მაინცო, დედაშენმა... ვერ დავიმახსოვრე შენი სახე, ბაბუ... რომ სიზმარში მაინც დამსიზმრებოდი... მე მანდ რა გამაჩერებდა.. .ვზივარ ახლა ამ ვაგონში და ვუსმენ ბებიაშენის ქვითინს. ვიღაცამ მკითხა, შვილები არ გყავთო... დედაკაცმა იმთავითვე უპასუხა: –არაო, და გული ჩამწყდა... თითქოს მეხი დამეცა მკერდზე და ჩაიტანა ჩემი გულ-მკერდი ქვესკნელში... ამ აკვანს კი ვაჩუქებ სოფელში ვინმეს, თუ სადმე ერთი ბავშვი დაიბადება, მაგრამ მე ხომ ის შენი სიყვარულით გავაკეთე... მინდოდა შენ დგეძინა და ჩემი ლოცვა-მადლი დაგფენოდა სასთუმალთან, ბაბუ... არასოდეს არ დაგავიწყდეს, რომ ადამიანები მგლები არიან და ცხვრად ნუ მოაჩვენებ თავს, თორემ შეგჭამენ, ბაბუ... დაუნდობლად შეგჭამენ... მიყვარხარ, ბაბუ... ნეტა ისეთი ქალი დადგებოდე, ჩემს საფლავთან მოსული ამას ჩამომძახებდეს, რა შვილიშვილი გაგეზარდა, ამირანო... მაგრამ მე ორი პარასკევი მიკლია და ალბათ ორ პარასკევში ეს არ მოესწრება... უფალს ებარებოდე, ჩემო მესისხლევ... გენაცვალოს შენი ბაბულია".
1982წ, 25 აპრილი...

ეს წერილი რომ წავიკითხე, დედაჩემი მძიმედ იყო ავად,არც კი ვიცი, რატომ გადმომცა 20 წლის მერე, შესაძლოა სინანულის გამო... მაგრამ მე ვიცი, რომ ასეთი საქციელი ადამიანს ოდესმე ახსენებს თავს და თვითგვემაში ვარდება... სწორედ ასე იყო დედჩემიც... უკურნებელ სენს ებრძოდა, მაგრამ ეს არაფერი იყო მისთვის... ცდილობდა ამქვეყნიური ცოდვები მოენანიებინა და სულ ლოცვაში ატარებდა დღეებს... და როცა დედა აღარ იყო, მისგან დატოვებული ასეთი წერილი მივიღე:
,,ადამიანებს მხოლოდ ცხოვრება გვასწავლის ადამიანობას... შეხედე შენს თავს სარკეში, და რაც ჩემი მსგავსი დაინახო, დაასამარე... წაშალე და დაივიწყე, შვილო... შენს თვალებში აუცილებლად ნახავ ბაბუას სახეს... მის ლამაზ სულს და ეცადე, ამ სულით იცხოვრო... გაგიჭირდება სიკეთით ცხოვრება, მაგრამ სჯობს შენ დაგიშავონ რამე, ვიდრე სხვას ატკინო... არ მისცე თავს უფლება, ჩემი გენი დაგეპატრონოს... ებრძოლე ჩემს ცუდს შენში, შვილო... და ილოცე ჩემი სასტიკი სულისთვის... ილოცე, გთხოვ"
მას შემდეგ წლები გავიდა... როგორც იქნა, ექიმის დიპლომი ავიღე და ოჯახიც შევქმენი... ისეთი ბედნიერი ვიყავი, როცა გავიგე, რომ პატარას ველოდებოდი... მეუღლე სიხარულით ცას ეწია, სახლის სხვენი გამოაღო... გამიკვირდა, იქ რას ეძებს-მეთქი... სხვენიდან დიდი რახარუხით რაღაც ჩამოიტანა კიბეზე... სახტად დავრჩი... მითხრა, ჩვენი შვილი აკვანში უნდა გაიზარდოს, როგორც ნამდვილი ქართველიო... მეც ამ აკვანში გავიზარდე და ჩემი შვილიც ასე იქნებაო. გამეცინა... რა დროს აკვანია, საიდან მოიტანე... ან სად ნახე-თქო...სიტყვა ბანზე ავუგდე... ოცდაშვიდი წლის წინ მამას და დედას, რომელიც ჩემზე ორსულად ყოფილა, მატარებელში ვიღაც მოხუცებთან უმგზავრიათ და იმათ უჩუქებიათო... გავშრი... მერე დიდხანს, გაგიჟებით ვკოცნიდი დამტვერილ, დაობებულ აკვანს და დროდადრო ტირილნარევი სიცილით ავხედავდი მეუღლის გაოცებულ თვალებს.

ავტორი: ანა ლაშხელი ონიანი

სიყვარულია ერთად-ერთი შემოქმედებითი ძალა

კოლეჯის ერთ-ერთმა მასწავლებელმა, სოციოლოგიის სპეციალობის სტუდენტებს სთხოვა წასულიყვნენ ბალტიმორში, ღარიბების უბანში და გამოეკვლიათ 200 ახალგაზრდის მდგომარეობა. მათ ასევე დაავალა, ჩაეტარებინათ კვლევა ამ ბავშვების სამომავლო პერსპექტივაზე. ყველა სტუდენტმა ერთნაირად დაწერა, რომ მათ „არ გააჩნდათ განვითარების არანაირი საიმედო მომავალი“.
25 წლის შემდეგ, სოციოლოგიის სხვა პროფესორს, შემთხვევით ხელში ჩაუვარდა ეს კვლევა. მან კი თავის მხრივ, თავის სტუდენტებს დაავალა გაეგრძელებინათ კვლევა-ძიება, თუ როგორ წარიმართა ამ ბავშვების მომავალი.
25 წლის წინ გამოკითხული 200 ახალგაზრდიდან გამონაკლისი იყო 20, რომელთაგან ზოგი უცხოეთში იყო ან გარდაცვლილიყო, დანარჩენი 180-იდან კი, რომელიც იპოვეს სტუდენტებმა, 176 წარმატებული ადვოკატი, ექიმი ან რომელიმე პროფესიის მატარებელი იყო, და ყველანი კი, იყვნენ არა საშუალო დონის, არამედ საშუალოზე მაღალი დონის პროფესიონალები.
სასიამოვნოდ გაკვირვებულმა პროფესორმა გადაწყვიტა კიდევ უფრო სიღმისეულად გაეგრძელებინა კვლევა. საბედნიეროდ ყველა ვისაც ეს კვლევა ეხებოდა ცოცხალი იყო, და შეეძლო ესაუბრა თითოეულთან ცალ-ცალკე და მათთვის ეკითხა:
„რას უკავშირებ შენს წარმატებას?“.
ყველა შემთხვევაში, პასუხი დიდი გრძნობითა და პატივისცემით იყო თქმული.
„ჩემს მასწავლებელს“.
კოლეჯის პროფესორმა გადაწყვიტა ენახა უკვე ასაკში მყოფი მასწავლებელი. ჰკითხა ასაკოვან მასწავლებელს, თუ რა იყო ის ჯადოსნური რეცეპტი რომელიც მან გამოიყენა ამ ბავშვების, გაჭირვებიდან ამ მდგომარეობამდე მისაღწევად.
მასწავლებლის თვალებში სინათლე გამოჰკრთა და მისმა ბაგეებმა, ტუჩებზე ღიმილმოცულმა სიხარულით წარმოსთქვა: „ეს ძალიან მარტივია, უბრალოდ მიყვარდა ეს ბავშვები“ – უპსუხა მასწავლებელმა.

ბერძნულიდან თარგმნა თეოლოგიისა და ისტორიის მაგისტრმა ლევან ბუკიამ